Behin jaiegunak igarota, Irungo alkate José Antonio Santanok 2022ko sanmartzialen lehenengo balantzea egin du, prentsaurreko batean, Kulturako ordezkari Juncal Eizaguirre eta Udaltzaingoko ordezkari Cristina Labordarekin batera.

“Jaiak historikoak izan dira. Hiru urte pasatu dira azken alditik, eta berriro ere hiriko egun handiez disfrutatu ahal izan dugu. Berriz ere senide eta lagunekin elkartu gara, eta berriz ere elkarrekin gozatu dugu; bagenuen beharra. Gainera, protagonistak herritarrak izan dira batez ere, eta giro ona, errespetua eta bizikidetza izan dira nagusi”, adierazi du Santanok. 

            Irungo Udalak jakinarazi duenez, uztail honetan, berriro egin da familiei ikasmateriala hiriko dendetan erosteko laguntzak emateko deialdia, 'Erosi eta Ikasi' programaren barruan. Horrela, uztailaren 4tik irailaren 30era bitartean aurkeztu ahalko dira eskabideak. Laguntzen bederatzigarren edizioa da aurtengoa, eta aurrekoek oso harrera ona izan dute: iaz, aurrekontua 146.274,42 euro izan zen, eta 1.549 ikasle ere izan ziren onuradun.

Hezkuntzako ordezkari Santi Jiménezek adierazi duenez, “ikasturtea bukatu berria da, baina orain hasi dugu programaren barruko laguntzak eskatzeko epea, denbora gehiago izateko eta familiak moldatzen eta nahi izanez gero tramiteak lasai egiten joateko. Betidanik, harrera ona izan dute laguntza hauek, eta, gure ustez, oso mesedegarriak dira eskolara itzultzeko gastuei aurre egiteko. Aurten, gainera, bada berrikuntza bat: zenbatekoak handitu ditugu”. Programaren edizio honetarako aurrekontua 200.000 euro da.

 

Juncal Eizaguirre Irungo udaleko Hiri Bultzadako arloko ordezkariak uztailaren 14tik 17ra egitekoa den Dies Oiassonis jaialdiko jarduera-programa aurkeztu du gaur, Oiasso Erromatar Museoko arduradunekin eta Irungo merkatari eta ostalarien ordezkariekin batera.

«Irun Oiasso izango da berriz ere egun batzuez. Indar handiko programa bat izango dugu, eta mugarri handia izango da», nabarmendu du Juncal Eizaguirrek. Aurtengo aurrekontua inoizko handiena izango da, 200.000 eurotik gora guztira, 2019an erabili zena halako bi. Berriz ere gurean izango ditugu zirku erromatarra, Navigium-a eta antzezpen historikoak. Antzerkia indartuko da, eta berritasun gehiago ere egongo dira. «Horrelako ekitaldiak ezinbestekoak dira hiria dinamizatzeko. Zorte handia dugu, erromatar iraganarekin lotutako ondare historiko garrantzitsua dugulako, eta jaialdi hau plataforma bikaina da ondare hori ezagutzera emateko, proposamen oso erakargarri baten bitartez. Aurten, berriro ere, formatu normalean egingo da jaialdia, baina, gainera, are bereziagoa izango da, laster terma erromatarrak prest izateko ilusio erantsia baitugu, herritar guztiei ezagutzera emango diegun proiektu bat". 

 

XII. edizio honetan, Dies Oiassonisen xedea berriz ere jende ugari erakartzea da. Izan ere, hiriko eta inguruetako udako kultur hitzordurik garrantzitsuenetako bat da. Antzezpen historikoko jaialdi bat denez, historiaren berri eman nahi du garaiko elementuak zorroztasun osoz birsortuz. Horrela, gure kasuan, Erromatar Inperioaren garaiko Oiasso hiriko janzkerak, agertokiak eta materialak ikusiko ditugu.  

Aurten, jaialdiaren ohiko formatua berreskuratuko da. Alde batetik, antzezpen historikoak izango ditugu, hala nola Navigium Isidis edo Isis jainkosaren ohorezko prozesioa edo zirku erromatarra eta, bestetik, antzerki emanaldiak eta esperientzia gastronomikoak ere izango ditugu.

Terma erromatarren kontura, jaialdiak irauten duen bitartean, bide batez, birgaikuntza proiektua areago ezagutaraziko da, Museoaren egoitzaren parean kaleko erakusketa moduko bat osatuz jarriko diren panel batzuen bidez. Jarraian ekimenik esanguratsuenak jaso ditugu:

Zirku erromatarra

San Juan plazan izango da, eta saioak egingo dira hilaren 15ean (ostirala, 18:00etan), 16an (larunbata, 13:00etan eta 22:00etan) eta 17an (igandea, 13:00etan). Sarrerak salgai turismo-bulegoan, Oiasso Museoan eta zirkuaren sarreran bertan, ikuskizuna hasi aurretik, 5 euroan.

Azoka erromatarra

Aurten uztailaren 14tik 17ra egingo da, Fermin Calbetón eta Foru kaleetan eta Jenaro Etxeandia plazan, CBAra sartzeko eremuraino.

11:00etatik 14:30etara eta 17:00etatik 20:30etara egongo da zabalik. Erromatarren munduko artisautza-produktuak eta elikagaiak eskainiko dituzte saltzaileek. Azokaren indargarri gisa, beste feria bat egongo da museoaren sarrera inguruan. Bertan, besteak beste, pieza arkeologikoen brontzezko erreplikak, kosmetikoak eta medikuntzako tresnak egongo dira, bai eta artisautzako pieza gehiago ere.

Antzerkia

Atal hau indartu egingo da, eta bost ikuskizun eskainiko dira:

1.- Uztailaren 14an, ostegunarekin, «Els Joglars» konpainiak ¡Que salga Aristófanes! obra eskainiko du Amaia Kultur Zentroan, 20:00etan. Prezioa: 15 euro (sarrera orokorra) eta 10 euro (sarrera hobariduna). Ohiko kanalen bidez eros daitezke: Udalaren webgunean eta turismo-bulegoan eta Amaia KZko txarteldegian, sarrerarik geratzen bada.

2.- Uztailaren 16an, larunbatarekin, William Shakespeareren Tito Andrónico obra eskainiko da Junkaleko plazatxoan, 22:00etan. Publikoa: helduak. Méridako Erromatar Jaialdiaren eta Teatro Noctámbulo taldearen arteko koprodukzio bat da. Prezioa: 10 euro (sarrera orokorra) eta 7 euro (sarrera hobariduna). Ohiko kanalen bidez eros daitezke: Udalaren webgunean eta turismo-bulegoan eta Oiasso Museoan, ikuskizunaren aurretik, sarrerarik geratzen bada.

3.- Igandean, goizeko 11:30etan, Ezezagunok Antzerki Elkarteak La paz y otras lunas eskainiko du Junkaleko plazatxoan. Sarrera doakoa da.

4.- Mujeres de Oiasso bakarrizketak hilaren 16an, larunbatarekin, 12:00etan eta 13:00etan, terma erromatarren lorategian (Sarasate kalea). Prezioa: 7 euro, Oiasso Museoan salgai; ¡Las peripecias de un joven de Oiasso! bakarrizketa uztailaren 17an (igandea), 12:30etan, Junkal plazatxoan (15 minutu) eta, ondoren, Oiassoko antzerki tailerra, Aristofanesen Lisistrata obraren bertsio laburtu batekin. (30 min).

5.- Aristofanesen Emakumeak Asanbladan obraren irakurketa dramatizatuak, Oiassoko termen lorategian. Sarrera doakoa da.

Antzezpen historikoak

Dies Oiassonis jaialdiak Behe Inperioaren garaiko kanpamentu baten erreplika bat izango du. Soldaduen janleku baten antzezpena ere egingo da, eta Erromatar Inperioaren garaiko eguneroko bizitza irudikatzeko zenbait tailer egingo dira. Antzezpenen ekitaldi nagusia Navigium Isidis prozesioa izango da, uztailaren 16an arratsaldeko 19:30etan.

 

Museoan, aipagarriak dira Antzinako Erromako garbiketa eta norberaren higieneari buruzko antzezpen bat, larunbatean 13:30etan; eta gladiaturaren historiari buruzko beste bat, larunbatean 17:30etan eta igandean 11:30etan Oiassoko plazan eskainiko dena. Bestalde, ostiralean 19:00etan Oiasso antzezpen historikoko Irungo elkartearen aurkezpena egingo da. Museoko plazako agertokian izango da.

 

Tailerrak

Ohi bezala, jaialdian dozena bat tailer eskainiko dira. Tailer bakoitzaren prezioa 4 euro izango da pertsona bakoitzeko, larrugintzakoarena izan ezik, zeina doakoa izango den. Erreserbak, Oiasso Museoan edo 943639353 telefono zenbakira deituta.

Hauexek dira:

-«Kameuak, bitxi erromatarrak» tailerra: uztailaren 15ean, ostiralarekin, 17:00etan, Oiasso Erromatar Museoko plazatxoan. Tailer honetako parte-hartzaileek aukera izango dute igeltsuz eginiko kameuak apaintzeko eta beren bitxi propioak muntatzeko.

Erromako larrugintzako tailerra: ostiralean, hilak 15, 17:00etan; larunbatean, hilak 16, 11:00etan; eta igandean, 11:00etan. Antolatzailea: Oiassoko historia irudikatzeko elkartea. Doan.

-Ezkutu erromatarrei buruzko tailerra: uztailaren 15ean, ostiralarekin, 18:00etan Oiasso Erromatar Museoko plazatxoan. Jarduera honetan beren ezkutu erromatar propioa margotzeko proposamena luzatuko zaie parte-hartzaileei.

-«Historiari jokoa eman» tailerra: uztailaren 15ean, ostiralarekin, 18:30etan; uztailaren 16an, larunbatarekin, 12:30etan eta uztailaren 17an, igandearekin, 12:30etan, Museoko plazatxoan. Karta-jokoa.

-«Tanagrak, emakumezkoen estatuatxoak» tailerra: uztailaren 15ean, ostiralarekin, 19:00etan, Museoko plazatxoan. Antzinako Greziako estatuatxoak munduko museo ospetsuenetan gordetzen dira, eta tailer honetan figura horien igeltsuzko kopia bat koloretan margotu ahalko dute parte-hartzaileek.

-«Neptunalia, itsasoaren jainkoaren jaialdia» tailerra: uztailaren 16an, larunbatarekin, 11:00etan, Museoko plazatxoan. Gazteenek gustukoen dituzten Neptunoren lagunak hautatu ahalko dituzte (itsas zaldiak, arrainak, olagarroak...), eta helduagoek itsas figurak osatuko dituzte quiling delako teknika erabiliz.

-«Kaskoak eta diademak» tailerra: uztailaren 16an, larunbatarekin, 12:00etan, Museoko plazatxoan. Tailerraren xedea legionario eta zenturioienak bezalako kaskoak eta diademak egitea da.

-«Pupae, jostailu erromatarrak» tailerra: uztailaren 16an, larunbatarekin, 13:00etan, Museoko plazatxoan. Tailer honetan, jostailu bat egingo dute parte-hartzaileek. Erromatarren garaian askotarikoak ziren panpinak (soldaduak, gladiadoreak...). Trapu, hezur, buztin eta abarrez egiten zituzten, eta forma desberdin ugari zeuden: animaliak, jainkoak, tenpluak..  

-«Antzerkiko maskarak» tailerra: uztailaren 16an, larunbatarekin, 17:00etan, Museoko plazatxoan. Quilling teknika erabilita, antzerki-maskara bat egingo dugu.

-«Classis, erromatar ontzidia» tailerra: uztailaren 16an, larunbatarekin, 18:00etan, Museoko plazatxoan. Tailer honetan, parte-hartzaileek Erromako itsas armadaren xehetasunak ezagutuko dituzte, eta horren boteretsua izatera nola iritsi zen ere deskubrituko dute. Egurrezko itsasontzi bat eraikiko dute piezak elkarri lotuta, eta margotu egingo dute elementu nagusiak ezagutzeko.

-«Bullae, erromatarren amuletoak» tailerra: uztailaren 16an, larunbatarekin, 19:00etan, Museoko plazatxoan. Tailer honetan, parte-hartzaileek bulla bat egingo dute: larruzko bola bat da, eta barruan landare aromatikoak jartzen zaizkio. Erromatarren garaian lepoko babesgarri gisa erabiltzen zituzten.  

-«Oscilla, zintzilikatzeko apaingarriak» tailerra: uztailaren 17an, igandearekin, 11:00etan, Museoko plazatxoan. Tailerreko parte-hartzaileek buztinezko apaingarri biribilak margotuko dituzte, gero etxean, lorategian edo terrazan zintzilikatzeko.

-«Pintura iztuku gainean» tailerra: uztailaren 17an, igandearekin, 12:00etan, Museoko plazatxoan. Parte-hartzaileek iztuku gaineko pintura bat egingo dute, diseinu ponpeiar batzuk erreferentzia gisa hartuta.

-«Ptolomeoren izarrak» tailerra: uztailaren 17an, igandearekin, 13:00etan, Museoko plazatxoan. Parte-hartzaileek idazteko tresnak ezagutuko dituzte eta horiek erabiltzen ikasiko dute; gainera, kalamu edo luma erabiliz idazteko oinarrizko printzipioak ikasiko dituzte.

 

Beste ekitaldi eta ikuskizun batzuk

Bloke honetan, aipagarriak dira honako hauek: «Aisialdia eta ikuskizunak Antzinako Erroman» hitzaldia, uztailaren 15ean, ostiralarekin, 18:00etan, Oiassoko Portu artekoan (sarrera doan); Ludi Scaenici taldearen musika- eta dantza-emanaldia, uztailaren 15ean, ostiralarekin, 22:00etan, Junkaleko plazatxoan (sarrera doan); Kalejira erromatarra, ostiralean, hilak 15, 17:00etan, eta larunbatean, 21:00etan, Museoaren egoitzatik San Juaneraino, eta igandean, 12:00etan, Zabaltzatik San Juaneraino; ginkana dendetan barrena, turismo bulegotik abiatuta, larunbatean, hilak 16, 11:30ean, Museoaren egoitzaren parean; eta aire zabaleko zinema emanaldi bat, igandeak, hilak 17, 22:00etan: Gladiator, doan, Bang Bang Zinema ekimenaren animazio bereziarekin, San Juan plazan, zirkuaren instalazioa baliatuz.

Esperientzia gastronomikoak:

1.- Pintxoaren ibilbidea: uztailaren 8tik 17ra, hiriko 22 establezimenduren parte-hartzearekin. Taberna edo jatetxe bakoitzak erromatarren garaian inspiratutako pintxo bat prestatu du. Hona zerrenda:

GAZTELUMENDI - SARGIA - EL TOSTADERO - RUGBY TABERNA - MANOLO - BASQUE CORNER - MARI - EKIALDE - IRUNGO ATSEGINA - EL BULE - SWING BERRI - BIKOTE - IZKINA - ALTZOLA - DANAKO - FELIX MANSO IBARLA - NAROA - VIRGINIA - PAPPERINO -REAL UNIÓN - DON JABUGO - BAKAR

2.- Afari erromatarra eta ikuskizuna: programako berritasunetako bat. Ehun lagunentzako afari bat izango da, San Juan plazan (zirkuko hondarraren gainean). Menua erromatarren garaian inspiratuko da eta, horrez gain, ikuskizun bat ere eskainiko da. Felix Manso Ibarla, Irungo Atsegiña, Gaztelumendi eta Atalaia jatetxeek parte hartuko dute; ikuskizuna, aldiz, A&B Shows eta My Dance Studio-k eskainiko dute. Afarirako txartelak 10 euroan saltzen dira turismo-bulegoan.

Merkataritzarekin eta ostalaritzarekin lotuta, stock azoka bat ere egingo dute tokiko merkatariek jaialdiaren egunetan, beren produktuak kalera aterata.

 

Aurretiazko ekitaldiak

Programa osatzeko, haurrentzako jolasen programa bat, photo call bat eta aurretiazko bi jarduera nabarmen batzuk ditugu. Alde batetik, asteazken honetan, uztailak 6, Mercedes Unzu Urmeneta eta Mertxe Urteaga Artigas arkeologoek «Una tarde en las termas» hitzaldia emango dute. Oiasso Erromatar Museoko Portu aretoan izango da. arratsaldeko 18:00etan.

Gainera, uztailaren 8tik aurrera (ostirala), «Mérida, Theatrum Mundi» aldi baterako erakusketa ikusgai egongo da Oiasso Museoan. Méridako antzoki erromatarraren irudi argitaragabeak, plano historikoak eta urteetan egin diren konponketa-proiektuak biltzen ditu erakusketak. Oiasso Museoaren eta Méridako Antzerki Klasikoko Nazioarteko Jaialdiaren arteko lankidetzari esker, Irunen erakusketa honetaz gozatzeko aukera izango dugu. Urriaren 31ra arte egongo da gurean.

Azkenik, aipatzekoa da hilaren 9an 01:00ean SER Historia saioan Oiassori eta Antzinako Erromari buruz jardungo dutela. Gainera, atala grabatu, eta irratiaren podcast plataforman jarriko dute, noiznahi entzuteko moduan.

Edizio honetako kartelaren egilea Nerea Bermejo “Missbermi” ilustratzaile irundarra da.

Lapurriturriko informazio guneak, zeina Aiako Harria parke naturalean dagoen eta Irungo Udaleko Garapen Iraunkorreko Arloak sustatzen duen, hurrengo jarduera programatu du: uztailaren 16an iraganeko Irun meatzaria ezagutzeko irteera bat.

Garapen Jasangarriko ordezkari Borja Olazabalek azaldu duenez, “gure irtenaldirik klasiko eta berezkoenetako bat da hau, Aiako Harriaren eta inguruaren iraganean murgiltzen baikara, bertako meatzaritzan, eta espero dugu eguraldia lagun izango dugula oraingoan. Informazio guneak antolatzen dituen jarduera guztietan bezala, ekimenaren alde pedagogikoaz gain, gure ingurune naturalaz gozatzeko goizpasa bat eskainiko diegu parte hartzaileei”.

IRUNVIk jakinarazi duenez, uztailaren 7an, ostegunarekin, Eliza karrikako lokala eraberritu eta handitzeko lanak direla-eta, bere bulegoak Eskoleta karrikako 4 zenbakira lekualdatuko ditu, aldi baterako: lanek irauten duten bitartean, kokaleku berrian egingo du zerbitzu; gutxi gorabehera, abendura bitartean.

            Europako funtsen esparruan Irunerako onartutako proiektuetako bat gauzatzen ari da: Santa Elena karrikaren berrurbanizazioa. Aste honetan bertan hasiko dira lehenengo lanak, eta, aurreikuspenen arabera, zazpi hilabetetan bukatuko dira lan guztiak.

Irungo Udalak 300.000 eurotik gorako laguntza ekonomikoa lortu du proiekturako, Arbesen eta Alde Zaharraren arteko lotune hori ingurunean hobeto integratzeko. Gainera, Urdanibia plazan lehentasuna oinezkoei emateko egindako berrikuntza lanei eta laster ildo beretik egingo diren beste batzuei jarraipena emango die proiektuak, hala nola San Juan plaza eta ingurua aldatzeko lan guztiei.

Santa Elena karrikan bertan konpondu beharreko arazoen artean, oinezkoen irisgarritasuna dago, espaloiak estuak baitira eta zolagaina hondatuta baitago. “Plataforma bakarra sortzeko asmoa dugu, antzeko lanak egin ditugun beste leku batzuetan bezala ingurunea atseginagoa izan dadin eta protagonistak oinezkoak izan daitezen eta, bide batez, zirkulazioa baretu dadin. Osotasunean esku hartuko dugu, eta, Txingudiko Zerbitzuen eskutik, hornikuntza sareak berritzeko aprobetxatuko dugu”, azaldu du Obretako ordezkari Cristina Labordak.

Lanak egiteko oinarrizko proposamenaren barruan, esan bezala, plataforma bakarra sortuko da, eta kaleko aparkamendua aldatuko da: gaur egun, baterian aparkatzen da, ezkerraldean, eta, behin jarduketa bukatuta, lerroan aparkatuko da, eskuinaldean, zamalanak egiteko eta mugikortasun urriko pertsonen ibilgailuak uzteko; horrela, espaloiak zabalduko dira, eta, horrela, era berean, oinezkoen mugikortasuna hobetuko da.

Lanen helburua bada kaleko azpiegiturak hobetzea ere, eta, alde horretatik, funtsezkoa iritzi zaio saneamendu hodiak eta edateko ura hornitzekoak berritzeari eta kale osoan LED teknologia darabilten argi berriak (Urdanibia plazakoen antzekoak) instalatzeari.

Proiektua egiteko, partaidetza prozesu ireki bat jarri zen abian, eta, haren barruan, 42 ekarpen bildu ziren. Aurrez jakinarazi zenez, herritarrek proiektua aberasteko egindako ekarpenek gai hauek landu zituzten nagusiki:

  • Ibilgailuen zirkulazioa baretzea bermatu beharra, abiadura muga 20 km/h-ra jaitsita eta zirkulazioa moteltzeko elementu egokiak jarrita
  • Motozikletak eta ziklomotorrak aparkatzeko leku baten beharra
  • Lore askak eta piboteak jarri beharra, ibilgailuak espaloietan ez aparkatzeko
  • Seinaleztapena zaindu eta oinezkoen lehentasuna nabarmendu beharra

Jarduketarako aurrekontua 475.642,53 euro da; enpresa esleipenduna, Urbycolan SL; eta lanak egiteko aurreikusten den epea, zazpi hilabete. Aipatzekoa da Udalak Europako funtsak eskuratzeko aurkeztu zuela proiektua emisio gutxiko eremuen sorrerarako eta hiri barruko garraioaren eraldaketa digital eta jasangarrirako deialdiaren barruan eta baiezkoa jaso zuela. Horrela, 301.451,65 euroko laguntza egokitu zaio.

Zirkulazioari buruzko oharra

Lanak hastekoak direla-eta, trafikoan ondorio batzuk izango dituztela iragarri du Udalak.

Zehazki, uztailaren 5etik aurrera, Santa Elena karrika itxita egongo da. Horren ondorioz, San Martzial edo Junkal karrikarantz edo Larreaundirantz doazen ibilgailuek Ermita edo Pelegrín de Uranzu karrikatik edo Alzukaitz, Uztapide Bertsolaria edo Arbesko Errota kaletik jo beharko dute, Urdanibia plazan sartu, eta, ondoren, San Martzial edo Junkal karrikaraino jarraitu, edo, bestela, Korrokoitz karrikatik Urdanibia plazara sartu eta Larreaundiraino jarraitu.

Urdanibia plazako autobus geralekua ere itxiko da, eta markesinarik hurbilena Larreaundiko biribilgunearen ondoan San José Langilea kalearen eta Euskal Herria hiribidearen artean dagoena izango da.

Santi Jiménez Hezkuntzako ordezkari eta Musika Eskolako presidenteak jakinarazi du Iñigo Muguruza bekaren bigarren edizioaren oinarriak argitaratu direla. Ekimen horrekin, Irungo Udalak artista irundar ezagunari omenaldi bat egin nahi dio, bai eta musikari egin zion ekarpena gogora ekarri ere.

«Lehen deialdian Asier Suberbiolak eginiko lan bikainaren ondoren, bueltan da beka, euskal esparruko musika modernoarekin lotutako ikerketa sustatzeko eta Iñigo Muguruza gogoan izateko», adierazi du Santi Jiménez ordezkariak.

            Irungo Udaleko Obra arloak jakinarazi du ostiral honetan Juan Thalames Labandibar, 23 kaleko etxea eraisteko lanak egingo direla.

Udalak eraikina jabetzan eskuratu eta gero, egin da jarduketa, Artiako errekaren birnaturalizatzeko plana eta gainerako lanen garapenaren barruan, Osinbiribil parkea ingurumena babesteko eremu osoan sartzen jarraitzeko.

Aurten ere erabili ahalko da ekainaren 30ean San Martzial mendira igotzeko zerbitzua. Autobusa Antonio Valverde kaletik aterako da, (Udaltzaingoaren ondotik), 09:30etatik 14:30era bitartean. Txartelak 1,50 euro balio du, eta bertan ordaindu behar da.

Joan-etorriko txartela erosteko aukera dago (3 euroan), baina azpimarratu behar da menditik jaisteko ibilbidea betiere Antonio Valverde kalean amaituko dela.

X