OIASSO Erromanizazioaren Museoa

Ekipamendu-mota honetan dauden joera berrien arabera egingo da Museoa, dinamikoa izango da, eta Bizkaiko Golkoaren erromanizazioa izango da museoaren erreferentzia nagusia. Bertan egongo dira ikusgai duela gutxi aurkitutako antzinako kaiaren aurriak, eraikin honen atzeko aldean zeuden termak, Santiago Kalean eta Tadeo de Murguia Kalean hurrenez hurren 1992an eta 1998an eginiko indusketa-lanetan aurkituriko erromatarren garaiko nasaren hondakinak, eta antzeko aurkikuntzak. Gainera, museoa jasoko duen eraikina bera birgaituko da, halako balio arkitektonikoa baitu. Eta oso kontuan hartuko dira museoaren antolaera orokorra, biltegietarako azpiegiturak eta erakusketa iraunkorrak.

Museoak biltegiak, laborategiak, museoari berari dagozkion azpiegiturak, erakusketa aretoak, material arkeologikoen biltegia, kafetegia, bidaia-agentzia eta denda bat izango ditu.
Museo honek Ama Xantalengo Museo-Ermita (erromatarren garaiko Nekropolia) kudeatuko du, bigarren honi garrantzi handiagoa eman nahi baitzaio. Izan ere, zirkuitu turistiko-kultural bat eskaini nahi zaio bisitariari Oiasso erromatarren garaiko hirian barrena, Aiako Harriko meategietan hasi eta Higerreko Asturiaga ainguralekuan amaiturik.
Etorkizuneko museoaren aurreproiektua Arkeolaneko taldeak egin du. Talde horrek 1992 urteaz geroztik dihardu Irunen lanean.

Museoa garai bateko Junkaleko eskoletan egongo da, oso leku egokian, hiriaren erdigunean, eta kulturaren aldetik halako interesa duten beste eraikin garrantzitsu batzuetatik hurbil: Junkaleko Ama Birjinaren parrokia, Arbelaitz jauregia, Udaletxea. Era berean, aurkikuntza arkeologiko garrantzitsuenak egin diren eremuetatik hurbil dago oso: Santiago kaleko untziralekua, parrokia aurreko plazatxoa eta Beraketa kalea.

Proiektuaren arabera, zeharo berrituko da eskoleten eraikina, jatorrizko altuera bera izango du, eta aurreko aldeko fatxadak eutsi egingo dio bi solairuko egiturari. Museoaren izaera kontuan harturik birgaituko da eraikin eder hau.
Exekuziorako proiektua 2000. urteko otsailean aurkeztu zen eta aurreikuspenen arabera udazkenean emango zaie hasiera lanei. Museoa 2002. urteko udaberrian egongo da prest eta guztizko inbertsioa 400 milioi pezetakoa izango da gutxi gora-behera.