Zer ikusi, zer egin
Leku interesgarriak : Plaiaundi
EU Submenu de Nuestra historia:
Plaiaundiko Parke Ekologikoa itsasoaren eta ibaiaren artean dagoen esparru bat da, mareek hartua, eta hegazti migratzaileen babesleku izateaz gainera, fauna eta floraren behatokia ere bada. Toki heze hau hegazti migratzaileen Europako igarobide nagusietako bat da. Parkea Txingudiko Baliabide Naturalak Babestu eta Antolatzeko Plan Bereziaren barnean dago, eta plan horrek badia suspertu, eraberritu eta kontserbatzea du helburu. Aintzirak, uharteak eta urmaelak ez dira naturalak, eremu natural honen zati handi bat hondatu baitu gizakiak.
Plaiaundin egindako lehen jarduerek XVI. mendera eramaten gaituzte, padura laborantza-eremu gisa erabili baitzen mende horretan. 60. hamarkadatik aurrera, eraikuntza hondakinak botatzeko onartutako "depositu" bihurtu zen Plaiaundi, eta betelan handiak jasan zituen. Artasoro eta soroen lekua aisialdirako baratzek hartu zuten eta lursail txiki ugari eratu ziren, baratze eta etxolez hornituak. Gero, dragatze-hondarren depositu bat egokitu zen bertan eta 1982an kirol instalazioak eraiki ziren.
Parkeak 24 hektarea ditu; bi barne aintzira ditu uhate sistema batez mareen erritmoari loturik, eta marearteko hondartza bat. Horrez gain, ur gezako aintzira bat eta parkearen sarreran Interpretazio Zentro bat ere badaude, eta baita behatoki batzuk ere
Paduren jatorria
- ARO TERTZIARIOA (Paleozenoa - behe eozenoa orain dela 55 milioi urte)
Itsaspeko hondar-ekarpenek estratuak deituriko geruza lodiz estaltzen dute hondoa. - ARO TERTZIARIOA (Goi eozenoa orain dela 40 milioi urte)
Orogenia Piriniarraren ondorioz, sedimentaturiko materialak tolestatu eta goratu egiten dira. - ARO TERTZIARIOA (Oligozenoa - miozenoa orain dela 25 milioi urte)
Ibaiko higadura prozesuak areagotzen dira, Bidasoa ibaiak meandroak eta terrazak eratzen ditu, Jaizubia harana zabaltzen ari da. - ARO TERTZIARIOA (Pliozenoa orain dela 5 milioi urte)
Itsasoak ibaiaren behe ibilguaren zati bat hartzen du eta Bidasoako estuarioa sortzen da: Txingudi. - ARO KOATERNARIOA (orain dela milioi 1 urte)
Egungo erliebea itxuratua dago. Milioika urte igaro behar izan dira egungo paisaia osatzeko.
Fauna eta Flora
Fauna
Urtean 175 bat hegazti espezie ikus daitezke migrazio-bidean estrategikoki kokatua dagoen eremu honetan. Hegazti migratzaileak Iberiar Penintsulan sartzen direnean mendikate handi batekin egiten dute topo (Pirinioak) eta Txingudin aurkitzen dute sartu, elikatu eta atseden hartzeko eremu baxuago bat.
- ITSAS KAIOAK ETA ENARAK. Hamar kaio espezie: antxeta mokogorria, antxeta hankahoria, antxeta txikia, antxeta hankabeltza, besteak beste; eta 9 enara espezie: itsas enara hegalzuri, itsas enara musuzuri, txenada mokogorria...
- ANATIDOAK. Ahateak eta antzarak dira, 20 espezie inguru: ahate urdina, eider arrunta...
- ALIOTAK, MURGILAK ETA UBARROIAK. Gehienak itsas hegaztiak dira: txilinporta, ubarroi handia...
- ANFIBIOAK. Ur-igel arrunta, uhandre palmatua, apo lasterkaria...
- ARRAINAK. Korrokoia, platuxa eta aingira; urmaeletan zarboa, eta espezie enblematikoago gisa, arantzarraina.
- ORNOGABEAK. Anelido, krustazeo, molusku eta intsektu espezie ugari hondar eta limoetan; marearteko barretan, ertzetako azalera gogorretan, uretako landareak eta ura, aipagarrienak anelido poliqueto Nereis koloreanitza, txirla zapala, izkira gorriak eta karramarro berdea dira.
- LERTXUNAK ETA BESTE ZANGALUZE HANDI BATZUK. Bederatzi espezie: lertxuntxo txikia, lertxuntxo handia, mokozabala, amiamoko zuria eta beltza eta kurrilo arrunta..
- HEGAZTI TXIKIAK. Benarriz gorrizta, benarriz arrunta eta ur-benarriza.
- LIMOETAKOAK. Txirritxo txikia...
- BESTE HEGAZTI BATZUK. Ur-oilandak, ur-oilanda handiak, kopetazuriak, martin arrantzalea, miru beltza, belatza....
- BESTE ANIMALIA BATZUK. Ez dira ugari, baina ugaztunen artean satitsuak, lur saguak, uzta-sagua, sator arrunta eta erbinudea daude; eta narrastien artean, gutxi badira ere, zirauna eta horma-sugandila.
Flora
Paduraren leku baxuenetan, mareen eragin handia dutenean eta itsasgora hilen erdi mailan limoak agerian geratzen direnean finkatzen diren landareak Zostera noltii edo hainbat espartina mota dira. Landare horiek lurra finkatzen laguntzen dute limoak ezarri eta beren altuera handitu egiten baita marearekiko
Substratuaren maila handitzeak Aster tripolium, Salicornia ramosissima... bezalako landareak finkatzen laguntzen du.
Substratuak marea bizien maila gorenera heltzen direnean, Juncus maritimus landare espezieak hazten dira.
Urmaelen erdian arrabak (Chara foetida) eta ur-askia (Paspalum vaginatum) egokitzen dira, urak hartutako soro horien ertzetan, berriz, ziperazeoak (ihi txikiak) hazten dira.
Leku lehorretan gramineoak egoten dira, landare horiek soro altuak eratzen dituzte eta hainbat animalia hazi eta elikatzeko egokiak dira, intsektuekin hasi eta hegazti edo mikrougaztunekin amaitu.
Zuhaitz eta zuhaixken artean aipatzekoak dira tamarizak (Tamarix gallica), haltzak (Alnus glutinosa), sahatsak (Salís sp.) eta makala (Populus alba, P. Nigra). Hainbesteko hezetasunik gabeko lekuetan, berriz, bitariko basoa hazten da, lizarrak, astigarrak, urkia, haritzak eta beste espezie batzuk.
PLAIAUNDI ALBISTEGIA
Plaiaundin eta Txingudin gertatzen den guztiaren berri izateko: ekintzak, berriak, datuak, proiektuak, ...