Gipuzkoako lurraldea 1200. urtean Gaztelako erresumaren menpean jarri zutenean, Irun-Urantzu funtsezko leku estrategiko bihurtu zen oso kokaleku egokian zegoelako, eta horrek isla garbia izan zuen batez ere merkataritza-jardueretan. Egia ere bada mugan egoteak alde txarrak badituela eta ondorioak nagusiki herritarrek jasan behar izan zituztela; izan ere, ugari izan ziren Bidasoaz gaindiko etsaiek eginiko erasoaldiak, inbasioak eta arpilatzeak.

Dena dela, XIII. mendetik aurrera Irungo herrigunearen garapena nabaria izan zen. Biztanle gehienak eta jarduera gehienak Junkalen zegoen kaiaren inguruan, gaur egun San Jaun Harria plaza dagoen goiko aldean eta Behobiako pausuan biltzen ziren.

Merkatariak zirenak eta, Mendebaldeko Pirinioetako ezinbesteko pausua izanik, mugari lotutako egitekoak zituztenak alde batera utzita, nagusiki nekazariak eta abeltzainak ziren bertako biztanleak. Bestalde, Irungo oletan lan egiteko behar zen burdina ustiatzen eta garraiatzen zuten meategietatik beste askok. Burdinolek behar zuten egurra herri-basoetatik ateratzen zuten, 1338. urteko Oletako Foruetan zehazten denaren arabera.