Irungo Udal Artxiboa Historia |  Kokalekua | Instalazioak | Zerbitzuak | Kontserbazioa | Tipologia | Loturak | Fototeka | Historiko funtsa

KONTSERBAZIOA

Udal Artxiboaren egiteko garrantzitsuenetako bat, daukan dokumentazioa ondo kontserbatzea da. Denboraren joanak ezinbestean eragiten duen kalteaz gainera, ugari dira dokumentazioaren narriadura prozesua azkartzen duten arrazoiak. Horrexegatik Artxiboan kontserbaziorako politika bat ari da bideratzen eta, horri esker, txikiagoak dira arrisku-faktore jakin batzuek eragiten dituzten kalteak.

 

Arrisku-Faktorea
  Kontserbazioa
Zaharberritzea

 

 
ARRISKU-FAKTOREA

Bi talde handitan bereiz daitezke arrisku-faktore garrantzitsuenak :
- Barne izaerako faktoreak edo berezko arriskuak.
- Kanpo izaerako arriskuak edo kanpoko arriskuak.

Berezko arriskuak
Dokumentuaren izaera fisikotik datozenak dira barne izaerako narriadura-faktoreak. Papera eta tinta bezalako elementuak hondatu egiten dira denboraren joanean, eta prozesu hori azkartu edo moteldu egiten da elementu horien kalitatearen arabera. Papera egiteko orduan erabili diren materialen arabera, paperak azidotasun-maila handiagoa edo txikiagoa izango du, eta faktore horrek zuzeneko eragina du paperaren bizi-itxaropenean. Tintak ere, arriskutsuak izan daitezke dokumentuak behar bezala kontserbatzeko. Tinta-mota batzuek, ferrogaliarrak esate baterako, papera bera zulatu dezakete gainoxidazio prozesu baten ondorioz. Azken urteotan arazoa handitu egin da erabilitako tintaren eta paperaren kalitate eskasagatik (birziklatuak, inprimagailurako papera), kalkoak erabiltzeagatik, kopiak egiteagatik,… Azken batean alderdi horiek guztiek zaildu egiten dute dokumentuen kontserbazio egokia.

Bi talde handitan bereiz daitezke kanpo izaerako narriaduraren arrazoiak: batetik, faktore biologikoak daude eta, bestetik, faktore fisikoak eta ingurugiro izaerakoak. Lehenengo faktore horien artean aipa ditzakegu intsektuak (termitak, pipiak…), labezomorroak, karraskariak eta mikroorganismoak (onddoak eta bakterioak). Horietako batzuek irentsi egiten dute dokumentuaren eskuarriaren parte bat eta beste batzuek pigmentazio-orbanak eragiten dituzte; hauek ahuldu egiten dute dokumentua eta erraztu bere narriadura. Faktore fisiko eta ingurugiro izaerakoen artean, berriz, hezetasuna, tenperatura, eguzkiaren argia, atmosferaren poluzioa eta suteak eta uholdeak bezalako hondamendiak aipatuko genituzke. Narriadura-faktore hauei gehitu egin behar zaie dokumentazioaren zuzeneko manipulazioak, zenbaitetan bidegabeak, eragindako kaltea. Ondorioz, dokumentuak urratu egin daitezke, koipea pilatzeko arriskua dute eta, kopiatuak izatean, bat-bateko tenperatura-aldaketak jasan ditzakete.

Gora (gora)
 
KONTSERBAZIOA

Udal Artxiboak, kontserbaziorako politika jarraitu baten bidez egiten die aurre dokumentazioaren narriadura eragiten duten arrazoi posibleei. Instalazio eta altzari egokiak izateaz gainera, Artxiboak beharrezko segurtasun neurriak hartu ditu dokumentazioari begira arrisku-faktoreak izan daitezkeenak kontrolatzeko:

Klima kontrolatzeko tresnak:
Klima kontrolatzeko tresnek aukera ematen dute tenperatura eta hezetasun erlatiboa beti maila berean edukitzeko. Klima-faktore horiek dira dokumentazioa hondatzeko bi arrazoi nagusietakoak. Bat-bateko tenperatura eta hezetasun aldaketek papera uzkurtzea eta dilatatzea eragiten dute eta, ondorioz, papera ahuldu egiten da eta hauskor bihurtu. Sistema honek, pantaila bikoitzeko hormekin batera, aukera ematen dio Artxiboari giroaren gehiegizko hezetasun-mailak eragin litzakeen kalteei (onddoen agerpena, lizuna…) aurrea hartzeko.


Izpi ultramoreak:
Artxiboa behar bezala prestatu da, halaber, dokumentazioa izpi ultramoreetatik babesteko. Horretarako, dokumentuak ez dira inoiz egoten eguzkiaren argitan zuzenean, eguzkiaren argiak papera horitu dezakeelako, tintei indarra kendu eta papera bera hauskor bihurtu.

Suaren kontrako neurriak:
Artxiboa sua sumatzeko sistema automatiko batez eta ate bereziez hornitu da. Gela guztietan eskuzko suitzalgailuak daude, baita sua itzaltzeko gailu automatiko bat ere.


Digitalizazioa:

Kontserbazioa da Artxiboak dokumentazioa digitalizatzeko bideratzen duen prozesuaren helburu nagusietako bat. Dokumentuek, egunero, kanpoko eraso ugari jasaten dute, erabilera bidegabeak, besteak beste. Digitalizazio-prozesuarekin dokumentazioak denboran luzeago irautea lortu nahi da, kendu egiten baita dokumentu horiek zuzenean kontsultatzeko aukera.

Segurtasun neurriak:
Urteetan zehar ebatsiak eta zeharo hondatuak izan dira Artxiboko dokumentu asko. Artxiboaren eraikina lapurreten aurkako sistema batez hornitu da eta, luze gabe, zirkuitu itxiko kamerak instalatuko dira leku estrategiko batzuetan. Horrela, gerta litezkeen erasoak aurreikusi nahi dira, herriaren ondare historiko eta dokumentala arian-arian suntsitu baino ez baitute egiten eraso horiek.

Desinfektatzeko eta intsektuak hiltzeko programak:
Instalazioak sistematikoki eta aldioro garbitzeaz gainera, desinfektatzeko eta intsektuak hiltzeko prozesu batzuk ere burutu dira Artxiboan. Egiteko hauek enpresa espezializatuek bideratzen dituzte eta benetan funtsezkoak dira narriaduraren faktore biologiko nagusiei aurre egin nahi badiegu.

Gora (gora)


ZAHARBERRITZEA

Zaharberritzea da narriatutako euskarri fisikoak prozesu tekniko eta mekanikoen bidez edo eskuz berreskuratzeaz arduratzen den teknika. Oso prozesu garestia da, baina betikoz galtzeko arriskuan dauden dokumentuak kontserbatzeko aukera ematen du. Irungo Udalak onartutako zaharberritzeko programa aurrera eraman da Udal Artxiboan azken bost urteetan eta oso emaitza onak izan ditu. Prozesua oso garestia denez (urtero bost milioitik gora) balio handiko piezak dira bereizten diren dokumentuak. Azken urteotan Gipuzkoako Foru Aldundiak dirulaguntzak eman dizkio Udal Artxiboari dokumentuak zaharberritzeko. Motela eta nekeza da dokumentuak zaharberritzeko prozesua. Zaharberritzeaz arduratuko den zentro espezializatuak obraren azterketa xehea egiten du, eta gero, obraren kontserbazio egoera azaltzeko txostena egiten du. Txosten horretan dokumentuak dituen akatsak azaltzen dira, baita narriadura horiek eragin dituzten faktoreak ere, jarduteko ildoak eta interbentziorako irizpideak zehaztu ahal izateko. Dokumentuak dituen kalteen araberakoak dira tratamenduak. Erabiltzen diren tekniken artean aipagarri dira azidotasun-maila jaisteko teknika, ijezketa eta koadernaketa.. Irungo Udalak abiarazi duen zaharberritzeko programari esker, Udal Artxiboak ikusi du bere fondoak osatzen dituzten dokumentu baliotsu batzuek beren funtzionaltasuna berreskuratu dutela eta arian-arian okerrera zihoan narriaduratik libre geratu direla.

Gora (gora)


Irungo Udala Logotipoa
Home - Hasiera